मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या आवाहनाला उद्योग जगताचा सकारात्मक प्रतिसाद
। लोकजागर । फलटण । दि. १३ फेब्रुवारी २०२६ ।
वातावरणाचा बिघडत चाललेला समतोल राखणे आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात शाश्वत वाढ करणे या दुहेरी उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाने पर्यावरणपूरक उपक्रमांवर भर दिला आहे. याच धर्तीवर, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी हरित वृक्षलागवड वाढवून शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचे आणि पर्यावरणीय समतोल राखण्याचे जे आवाहन केले होते, त्याला उद्योग जगतानेही मोठ्या उत्साहात प्रतिसाद दिला आहे. फलटण तालुक्यात शेतकरी आणि ग्रामपंचायतींच्या मालकीच्या सुमारे १०० एकर पडीक व कमी कशाच्या जमिनीवर फळबाग आणि देशी वृक्ष लागवडीचा एक महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम हाती घेण्यात आला आहे. या उपक्रमामुळे केवळ जैवविविधतेचे क्षेत्र वाढणार नाही, तर शेतकऱ्यांसाठी दीर्घकालीन उत्पन्नाचा एक भक्कम स्रोत निर्माण होणार असून पर्यावरणाचे रक्षणही साध्य होणार आहे.
या उपक्रमासाठी ‘कमिन्स इंडिया फाऊंडेशन’ आणि ‘फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट’ या संस्थांनी पुढाकार घेतला असून, त्यांच्या संयुक्त विद्यमाने हा प्रकल्प राबविला जात आहे. या उपक्रमाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे शेतकऱ्यांच्या उपजीविकेला बळकटी देतानाच शाश्वत आणि हरित परिसंस्था निर्माण करणे हा आहे. कमिन्स इंडिया फाऊंडेशनच्या आर्थिक मदतीमुळे सहभागी शेतकऱ्यांना अनुदान तत्वावर उच्च दर्जाची कलमी रोपे, देशी झाडांची रोपे आणि आधुनिक ठिबक सिंचन संच उपलब्ध करून दिले जात आहेत. केवळ साहित्य देऊन न थांबता, माती परीक्षण, सेंद्रिय खतांचा पुरवठा आणि फळबाग लागवडीसाठी आवश्यक असलेले तांत्रिक मार्गदर्शनही तज्ज्ञांमार्फत दिले जात आहे. या संपूर्ण कार्यक्रमाची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी ‘फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट’ ही संस्था अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने करत आहे.
लागवड करण्यात येणाऱ्या झाडांच्या निवडीमध्येही प्रादेशिक हवामानाचा विचार करण्यात आला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने केशर आंबा, साई सरबती लिंबू, आवळा, चिंच, कोकण बहाडोली जांभूळ आणि मोसंबी अशा नगदी उत्पन्न देणाऱ्या पिकांचा समावेश आहे. तसेच, पर्यावरणासाठी महत्त्वपूर्ण असलेल्या बांबू आणि अर्जुन, कांचन, कदम, भेंडी, पिंपळ, ताम्हण, बकुळ यांसारख्या देशी वृक्षांचीही मोठ्या प्रमाणावर लागवड करण्यात येणार आहे. या बागेच्या व्यवस्थापनात शेतकऱ्यांना विविध प्रकारची आंतरपिके घेण्याचे स्वातंत्र्य व मार्गदर्शनही दिले जात आहे, जेणेकरून मुख्य पीक येईपर्यंतच्या काळातही शेतकऱ्यांना आर्थिक उत्पन्न मिळत राहील. हा उपक्रम केवळ एका क्षेत्रापुरता मर्यादित नसून, एक विस्तारक्षम (स्केलेबल) मॉडेल म्हणून विकसित केला जात आहे.
या संपूर्ण प्रकल्पाचा गाभा हा शाश्वत कृषी पद्धतीकडे वाटचाल करणे हा असून, त्यामध्ये पर्यावरण संरक्षणाची जबाबदारीही समाविष्ट करण्यात आली आहे. स्थानिक शेतकऱ्यांना आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाची ओळख करून देऊन त्यांना स्वावलंबी बनवणे, हा या कार्यक्रमाचा दीर्घकालीन उद्देश आहे. समुदायस्तरावर मालकीभावना आणि स्थैर्य निर्माण करून फलटण तालुक्याला एका नवीन ‘हरित क्रांती’च्या दिशेने नेणारा हा उपक्रम ठरणार आहे. यातून निर्माण होणारी हरित संपदा आणि आर्थिक सुबत्ता येणाऱ्या काळात संपूर्ण जिल्ह्यासाठी प्रेरणादायी ठरेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
